Cüzdanımda üç kredi kartı taşıdığım bir dönem oldu. Biri market alışverişlerinde puan veriyor, biri yurt dışı harcamalarında komisyon almıyor, üçüncüsü ise sadece havalimanı lounge girişleri için duruyordu. Yıl sonunda oturup hesabı çıkardığımda gördüğüm şey şuydu: iki kartın yıllık aidatı, o kartlardan elde ettiğim toplam faydayı geçmişti. O günden beri kredi kartı karşılaştırma işini "hangi kart daha havalı" sorusuyla değil, kendi harcama dökümümle yapıyorum.
Aşağıda hem kendi hatalarımdan çıkardığım dersleri hem de karar verirken baktığım somut kalemleri anlatacağım. Amacım size tek bir kart önermek değil; kendi tablonuzu kurabilmeniz.
Bir kartın vaadi ile size dönüşü arasındaki fark, çoğu zaman kampanya sayfasında yazmaz. Ben karşılaştırmaya oturduğumda önce son üç aylık hesap özetimi kategorilere ayırıyorum: market, akaryakıt, faturalar, yemek, giyim, dijital abonelikler, seyahat. Bu döküm olmadan yapılan her karşılaştırma tahmine dayanıyor.
Nakit iade, anlaması en kolay olan model: harcadığınızın belli bir yüzdesi ekstreye geri geliyor. Puan sistemleri ise değişken. Bir puanın kaç liraya denk geldiğini, hangi mağazalarda geçerli olduğunu, süresinin dolup dolmadığını bilmeden puan oranlarını karşılaştırmak yanıltıcı. Ben şu basit hesabı yapıyorum: yıllık tahmini kazanç = kategori harcaması × kazanç oranı × puanın gerçek lira değeri. Puanı yalnızca kendi mağaza ağında harcatan bir kart, benim için o ağda alışveriş yapmıyorsam sıfır değerindedir.
Bir de üst sınırlar var. "Marketten %10 iade" ifadesinin altında genellikle aylık iade tavanı bulunur. Aylık 500 lira tavanı olan bir kampanyada 8.000 liralık market harcaması yapıyorsanız, gerçek oranınız %10 değil, ona yakın bile değildir.
Yıllık aidat, karşılaştırmanın en dürüst kalemidir çünkü kesin olarak ödersiniz; ödüller ise koşullu. Ben bir kartı ancak yıllık net fayda (kazanç − aidat) pozitif ise tutuyorum. Bunun yanında dikkat ettiğim üç kalem daha var:
Taksit, faizsiz olduğu sürece nakit akışı aracıdır. Ancak "+3 taksit" kampanyalarında bazen fiyatın kendisi peşin fiyattan yüksek olur. Ben büyük alışverişlerde peşin fiyatı ayrıca sorup aradaki farkı hesaplıyorum. Taksitli harcamanın ikinci etkisi limit üzerinde: gelecek ayların limitini şimdiden tükettiğiniz için beklenmedik bir gider çıktığında hareket alanınız daralıyor.
Ben iki-üç adayı yan yana koymadan karar vermiyorum. Aşağıdaki gibi bir tablo, pazarlama diliyle konuşan tanıtım sayfalarını sayıya çeviriyor.
| Kalem | Kart A | Kart B |
|---|---|---|
| Yıllık aidat | ? | ? |
| Ana kazanç kategorisi ve oranı | ? | ? |
| Aylık kazanç tavanı | ? | ? |
| Puanın nerede geçtiği | ? | ? |
| Yurt dışı işlem farkı | ? | ? |
| İmtiyazlar (lounge, sigorta, vale) | ? | ? |
| Tahmini yıllık net fayda | ? | ? |
Profil netleştiğinde seçim kolaylaşıyor. Harcamasının büyük kısmı market ve faturaysa, sade bir nakit iade kartı çoğu prestij kartından fazla kazandırır. Sık uçan biri için mil biriktiren bir kart mantıklı, ama yılda bir kez uçuyorsa mil hiç birikmez, aidat birikir. Yurt dışından çok alışveriş yapan biri için ise işlem farkı, tüm diğer kalemlerden önemli hale gelir; bu durumda dijital cüzdan ve ödeme uygulamalarının kur davranışını da ayrıca kıyaslamak gerekir.
Seyahat sigortası, lounge erişimi, vale, konser bileti ön satışı… Bunlar somut faydalar ama kullanım sıklığına bölündüğünde anlam kazanıyor. Yılda iki kez lounge kullanacaksanız, aidatı bu iki girişe bölün ve tek tek satın alma bedeliyle kıyaslayın. Benim üçüncü kartım tam bu hesap yüzünden cüzdandan çıktı.
Birden fazla kart, kategori bazlı kazanç için işe yarayabilir; ama her kartın ayrı son ödeme tarihi, ayrı ekstresi ve ayrı aidatı var. Ben iki kartta karar kıldım: biri günlük harcamalar için yüksek iade oranlı, biri yedek ve yurt dışı için düşük işlem farklı. Üçüncüsünün getirdiği takip yükü, sağladığı marjinal faydadan büyüktü.
Kredi kartı, doğru kullanıldığında harcamanın maliyetini bir miktar düşüren bir araç; yanlış kullanıldığında ise en pahalı borç kalemi. Bu y